Πέμπτη, 31 Μαρτίου 2011

Tεκμήρια λατρείας του Hρακλή και των τέκνων του στη Θήβα

Όταν οι ανασκαφές φωτίζουν τα αρχαία κείμενα και αντιστρόφως
του Βασίλη Αραβαντινού
H ανασκαφική αποκάλυψη και η αδιαμφισβήτητη (de facto) ταύτιση αρχιτεκτονικών μνημείων και κινητών ευρημάτων, γνωστών από ρητές αναφορές των αρχαίων πηγών, πεζών και έμμετρων, είναι σπανιότατες στα αρχαιολογικά χρονικά. Όταν λοιπόν επισυμβαίνουν, χαιρετίζονται με γνήσιο ενθουσιασμό.

Ως γνωστόν, οι ελάχιστες αρχαίες ελληνικές γραπτές πηγές, που διασώθηκαν διαμέσου των αιώνων, αποσπασματικά και με τη βοήθεια συνεχούς χειρόγραφης παράδοσης, ποικίλλουν σε βαθμό αξιοπιστίας, ανάλογα με το είδος τους και με το σκοπό της σύνταξής τους. Aν λοιπόν οι πληροφορίες τους αφορούν σε περιγραφές τόπων και γεγονότων απλά και από πρώτο χέρι (αυτοψία), χωρίς άλλες ιδεοληπτικές παραμέτρους, πράγμα αρκετά σπάνιο, είναι κατά κανόνα βάσιμες και παρέχουν πολύτιμες ιστορικές μαρτυρίες. Δικαιούνται να στέκονται στο υψηλότατο βάθρο της ιστορικής αλήθειας, στο ίδιο επίπεδο με τις αρχαίες επιγραφές, που ορθά ονομάστηκαν «φθεγγόμενοι λίθοι» και συνιστούν τα αδιάψευστα και αληθινά τεκμήρια του ιστορικού παρελθόντος μας.

Tι όμως απέμεινε αλώβητο από τις ριζικές αλλαγές του ιστορικού μνημειακού περιβάλλοντος της αρχαιότητας στο πέρασμα τόσων αιώνων; Πόσο μας βοηθούν τα πενιχρά κατάλοιπα των ανασκαφών, άπειρες φορές αναμοχλευμένα και λεηλατημένα, στην εκάστοτε προσπάθεια να ανασυνθέσουμε την αρχική, αυθεντική εικόνα των γεγονότων, που παραδίδουν οι ελάχιστες αξιόπιστες αρχαίες πηγές; Πόσες τέτοιες μαρτυρίες διασώθηκαν ως τις μέρες μας στα λιγοστά αρχαιοελληνικά κείμενα και πόσων λιγότερων ακόμη γνωστών μνημείων εντοπίστηκαν με βεβαιότητα τα ασφαλή, έστω και πενιχρά, ίχνη; ... η συνέχεια στα ΘΕΣΠΙΑΚΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ.

Δεν υπάρχουν σχόλια: