Τετάρτη, 15 Οκτωβρίου 2008

Ο Άγιος Αθανάσιος πρέπει να σωθεί...

Επισκεφθήκαμε τον Άγιο Αθανάσιο το μικρό βυζαντινό εκκλησάκι του χωριού μας. Ο περιβάλλων χώρος είναι όμορφος. Κατάφυτος από πεύκα και προσεγμένος. ‘Όταν όμως αντικρίσαμε τη μικρή εκκλησία γεμάτη ρωγμές, με πρόχειρα υποστυλώματα, έτοιμη να καταρρεύσει τα συναισθήματα (άσχημα εννοείται) δεν περιγράφονται. Το εσωτερικό του είναι καθαρό και αυτό σημαίνει ότι οι κάτοικοι το φροντίζουν αλλά οι καταστροφές στη κεραμοσκεπή, τους τοίχους και τις εξαιρετικές αγιογραφίες (18ος αιώνας) είναι κάτι παραπάνω από εμφανείς. Τμήματα αυτών έχουν ήδη πέσει στο δάπεδο. Περισυλλέγησαν και αποθηκεύτηκαν στο Μουσείο Θεσπιών. Σύμφωνα με τα ισχύοντα ο Άγιος Αθανάσιος θεωρείται αρχαιολογικός χώρος, ανήκει στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Πολιτισμού και της 23ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων. Τον Σεπτέμβρη ο Σλοβένος αρχαιολόγος καθηγητής κύριος Βozidar Slapsak πού βρισκόταν στις Θεσπιές με ομάδα φοιτητών για επιφανειακή έρευνα κατέγραψε τα αρχαία μέλη τα οποία είναι εντοιχισμένα στον μικρό ναό καθώς και τα άλλα πού βρίσκονται στον περίβολο. Από το blog κάνουμε έκκληση προς όλους τους αρμοδίους, Υπουργείο Πολιτισμού, 23η Ε.Β.Α. και Δήμο για τη σωτηρία του Αγίου Αθανασίου. Γνωρίζουμε ότι οι διαδικασίες πού αφορούν την πλήρη επισκευή και αποκατάσταση είναι πολυδάπανες και χρονοβόρες, αλλά πρέπει να αρχίσουν αμέσως σωστικά έργα γιατί υπάρχει κίνδυνος κατάρρευσης. Λίγοι είναι οι χώροι πού έχουν μείνει να μας θυμίζουν πράγματα και να μας ενώνουν. Ένας από αυτούς, το εκκλησάκι του Αγίου Αθανασίου. Περισσότερες φωτογραφίες πού δείχνουν τη σημερινή κατάσταση του ναΐσκου στα ΘΕΣΠΙΑΚΑ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ.

Στο κείμενο που ακολουθεί (χρησιμοποιείται η γλώσσα της εποχής), περιγράφονται οι ανασκαφικές και οι εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης του ναού.

Αρχαιολογικόν Δελτίον 28 (1973): ΧΡΟΝΙΚΑ
ΘΕΣΠΙΑΙ
Άγιος Αθανάσιος

Εις τους πρόποδας του χαμηλού λοφίσκου, επί της κορυφής του οποίου ευρίσκεται το χωρίον Θεσπιαί (παλαιότερον ελέγετο Ερημόκαστρο), ευρίσκεται ο μονόχωρος ξυλόστεγος ναΐσκος του Αγίου Αθανασίου (φωτ. 1). Το εκκλησιαστικόν συμβούλιον του χωριού επεχείρησε με μηχανικόν εκσκαφέα να αφαιρέσει τους όγκους των χωμάτων, οι οποίοι εκάλυπτον αρκετόν από το ύψος του ναΐσκου. Επειδή όμως μεταξύ των χωμάτων υπήρχον μαρμάρινα γλυπτά μέλη, δόμοι αρχαίων κτηρίων κ.α, (φωτ. 2), ανέλαβε την ανασκαφικήν έρευναν του χώρου η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων. Ταύτην επέβλεψεν ο επιστημονικός βοηθός Ν. Παπαδάκης.
Κατά την έρευναν απεκαλύφθησαν ερείπια παλαιοτέρου ναού, τρικλίτου, επί του κεντρικού κλίτους του οποίου εκτίσθη ο ναΐσκος του Αγίου Αθανασίου. Το Β. κλίτος του παλαιοτέρου ναού, μέρος του πλάτους του οποίου ευρίσκεται υπό τον νεώτερον ναΐσκον, έχει μήκος εσωτερικώς 6,15 μ. και καταλήγει προς Α. εις ημικυκλικήν κόγχην. Ο Β. τοίχος του, πλάτους 0,66 μ. και η κόγχη διατηρούνται καλώς, ώστε να δίδουν πλήρη στοιχεία διά τη σωστήν σχεδίασίν των. Αντιθέτως η τοιχοποιία του Ν. κλίτους είναι λίαν κατεστραμμένη εκ των τάφων, οι οποίοι έχουν κατασκευασθή είς τον χώρον του κλίτους και εκ του οικοδομικού υλικού του.
Επί του κεντρικού κλίτους σώζεται σήμερον μόνον ή ευρεία ημικυκλική κόγχη, επί της οποίας έχει κτισθεί ή τρίπλευρος κόγχη του νεώτερου ναού του Αγίου Αθανασίου (φωτ. 3). Λείψανα νάρθηκος και αιθρίου του ηρειπωμένου ναού δέν ανευρέθησαν. Έξ αυτού συνάγεται ότι ο ναός ούτος ή ήτο τρίκλιτος βασιλική, μικρού μήκους, ίσου περίπου προς τον σημερινόν ναΐσκον, ή ανήκεν είς άλλον ρυθμόν, σταυροειδή π.χ., διά την μορφήν όμως του οποίου δέν είναι δυνατόν να λεχθεί τίποτε μετά βεβαιότητος. Κατά την γενομένην έρευναν απεκαλύφθησαν πολλοί τάφοι. Είναι κτιστοί, λακκοειδείς, κατασκευασμένοι διά ποικίλων υλικών, πωρόλιθων, τεμαχίων μαρμάρου κ.α., καλύπτονται δε διά λιθίνων πλακών (φωτ. 4). Οί τάφοι ευρίσκονται είς διάφορα επίπεδα και συχνάκις ο είς κατασκευασμένος επί του άλλου.
Εντός των τάφων ευρίσκεται είς νεκρός, είς άλλους δύο ή και περισσότεροι, είς άλλους υπάρχουν μόνον κρανία – είς έναν εμετρήθησαν εννέα – και είς άλλους μόνον οστά άνευ κρανίων. Είναι φανερόν ότι ο ναΐσκος του Αγίου Αθανασίου, ο οποίος εκτίσθη επί των ερειπίων του παλαιότερου ναού και εκ του υλικού του, αλλά και άλλων αρχαίων κτηρίων των Θεσπιών, εχρησίμευεν επί αιώνας ως ναός του κοιμητηρίου του χωριού. Τα περισυλλεγέντα αντικείμενα κατά την ανασκαφικήν έρευναν μετεφέρθησαν είς την αρχαιολογικήν συλλογήν Θεσπιών. Τρείς ενεπίγραφοι λίθοι έχουν εν μεταγραφή ως εξής (φωτ. 5):
(1) ..ΣΠΙΟ
(2) ΘΕΟΥ
ΤΑΥΡΟΥ
(3) ΟΥΤΟΥΤ
ΑΕΞΑΚΟΣΙΑ
ΑΓΑΓΩΝΟΣ
ΟΝΤΟΝ ΕΙΣ
ΡΛΙΣΑΓΑΙΣΟΑ
ΕΘΑΙΕΝΤΩΝ
ΟΣΟΠΜ
ΑΛΛΙΝΟΣΣ
.ΑΜΑΤΑΑ
ΤΟΣΤΕ
Τ
Αναφέρομεν επίσης όστρακα βυζαντινά και μεταβυζαντινά, αγγείον ελλιπές το στόμιον και την λαβήν, με στιλπνήν γάνωσιν πρασίνου χρώματος , δωρικόν κιονόκρανον, αμφικιονίσκον, τρία νομίσματα έκ των οποίων το έν Γαλερίου, το δεύτερον Μεγάλου Κωνσταντίνου και το τρίτον των Δουκών των Αθηνών, τενάχιον ιωνικού κιονοκράνου, επιτυμβίαν πλάκα με παράστασιν ιππέως (φωτ. 6) κ. α.
Οί τάφοι και τα ερείπια του παλαιοτέρου ναού (πλήν του Β κλίτους) εκαλύφθησαν διά χωμάτων κατά την διαμόρφωσιν του χώρου, επειδή δεν ήτο δυνατόν να διατηρηθούν εν υπαίθρω.
Είς τον ναΐσκον του Αγίου Αθανασίου έγιναν αί εξής εργασίαι: αντικατάστασις της ξυλοκατασκευής και των κεράμων της δικλινούς στέγης, στερέωσις της τοιχοποιίας και ασφάλισις των τοίχων διά της κατασκευής «σενάζ» είς τας κορυφάς των περιμετρικώς.
Είς τας επιφανείας των τοίχων υπάρχουν τοιχογραφίαι καλής τέχνης, του ΙΗ΄αί., πολλαί όμως των οποίων έχουν επιχρισθή, αί δε του κτιστού τέμπλου έχουν επιζωγραφηθεί κατά τον παρελθόντα αιώνα, ως πληροφορούμεθα από σωζομένας έπ΄αυτών επιγραφάς: τ΄ου δούλου σου δημητρίου κα κοσέω 1858 ή Διά συνδρομής κύ (κυρού)βασίλη αλμπάνη ήΔιά συνδρομής του αθανασίου χρίστο (υ)κ. α. (φωτ. 7).

4 σχόλια:

dimdim είπε...

Τα ευρήματα και ο ίδιος ο ναΐσκος είναι σημαντικά στοιχεία για την ιστορία του τόπου μας και φυσικά πρέπει να διατηρηθούν αναλλοίωτα στον χρόνο όπως κάθε μνημείο. Είναι απορίας άξιο, πως τόσα χρόνια δεν ασχολήθηκε κάποιος φορέας για την συντήρησή του. Τι σημασία έχει αν ανήκει στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Πολιτισμού και της 23ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων; Δικαιολογεί την εικόνα του; Τόσα και τόσα χρήματα έχουν σπαταλήσει σε άχρηστες κατασκευές. Πόσο πολυδάπανη είναι η συντήρησή του, που δεν μπορεί το υπουργείο πολιτισμού να την κάνει άμεσα; Ας βάλουνε το χέρι στη τσέπη όλοι. (Υπουργείο πολιτισμού, αρχαιολογία, Δημοτική αρχή, Νομαρχία, Εκκλησία, και εμείς οι πολίτες αν χρειαστεί)
Πως είμαστε σίγουροι ότι θα δουν την ανάρτηση και θα προβληματιστούν οι αρμόδιοι;
Μήπως θα ήταν καλό να σταλεί μία επιστολή ή ένα e-mail με το σχετικό άρθρο στο Δημοτικό συμβούλιο και στο αρμόδιο υπουργείο;

Ανώνυμος είπε...

Σχόλιο 1
Το εκκλησάκι πρέπει να σωθεί. Μη βάζουμε χρήματα και χτίζουμε άλλες εκκλησίες (εκείνη δίπλα στον Άγιο Χαράλαμπο για παράδειγμα). Το θέαμα με τα ξύλινα στηρίγματα θλιβερό. Κάποιος κύριος έστησε ένα άγαλμα γράφοντας φαρδύ πλατύ το όνομά του. Θα μπορούσε κάλλιστα να διαθέσει μέρος των χρημάτων για τη σωτηρία του Αγίου Αθανασίου και της ψυχής του.. ,
Σχόλιο 2
Ψάχνοντας στους «φίλους και τους γείτονές σας» ανακάλυψα και το ΘΗΒΑ-press. Κάπου ανάμεσα στις αστυνομικές ειδήσεις για κλοπές και συλλήψεις για ναρκωτικά και μετά από μια βδομάδα σχεδόν το blog αυτό ανακάλυψε, άκουσε μάλλον το χαστούκι που έπεσε στο δημοτικό συμβούλιο Θεσπιών. Φάτσα κάρτα ο Δήμαρχός μας. Περιγράφει με λεπτομέρειες το επεισόδιο. Λεπτομέρειες πού προσωπικά εμένα με κάνουν να ντρέπομαι. Σας τιμά το γεγονός της μη δημοσιοποίησης του επεισοδίου.
Σχόλιο 3.
Την ίδια θλίψη και ντροπή ένοιωσα βλέποντας το βίντεο πού τράβηξαν οι ίδιοι οι γιατροί και το έδωσαν στη δημοσιότητα (βλέπε Ζούγλα).

erimokastriths είπε...

Παρακολουθωντας απο την αρχη το blog που πραγματικα ηταν θετικη η δημιουργια του μου εχει κανει εντυπωση η μεγαλη συμετοχη σε διαφορες αναρτησεις που μερικες κατα τη γνωμη μου δεν ηταν και τοσο συμαντικες απο την αλλη βλεποντας την αναρτηση για τον ναισκο του ΑΓ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ που δειχνει πως ειναι αλλα και που ολοι ξεραμε και σιωπουσαμε.Και ειναι καιρος να δουμε πως θα το σωσουμε περιμενα καποιες αντιδρασεις απο την τοπικη εκλησια και πολι περισοτερο απο τον δημο αλλα μαλον εχουν σοβαροτερα θεματα να λυσουν. οποτε δεν μενει παρα η δραση η δικη μας.

Ανώνυμος είπε...

While looking at the scheduel on my desktop, I find out that it's less than 20 days away from the XMAS. Time is up to prepare a present for my girlfriend and family. Last year, the winter is so cold, I just bought her several [url=http://www.aniub.com]UGG boots[/url] to warm her feet. But now my beautiful and slim girlfriend deserved more than before! I decide to give her a big pleasantly surprised, She love the high heel shoes so much, may be this is my best choice,[url=http://www.clpumps.com]Christian Louboutin[/url] is a popular brand in recent years, the red high heels can make a women looks much more sexy, the special design and its high-quality raw materials also attract my eyes. The price may be a little expensive, how ever, it's worth the value. The high-heel shoes are favorites of ladies because the shoes adorn their legs, especially for the ladies whose legs are short. Maybe people usually saw high-heel shoes in the nightclubs 30 years ago, but now high-heel shoes help ladies a lot on dress up, no matter what you dress, it looks beautiful when you are wearing a pair of high-heel shoes and will attract men's eyes. The red sole design of Christian Louboutin is very beautiful,especially the [url=http://www.clpumps.com/Discount%20Christian%20Louboutin-pumps_c15]Christian Louboutin Pumps[/url], it is also a sign of the Christian Louboutin for about 20 years, but the one I have booked at a online Christian Louboutin shop is red and black, it looks very graceful and special, I think my wife should like it very much when she see open the gift box. Well, you know, the XMAS holiday is a good time for dating, next year maybe I will buy diamond ring, but this year Christian Louboutin is the best Christmas gift. What about your gifts for your girlfriends or the other friends?